Smartshopbeleid

Posted on: July 2nd, 2012 by admin No Comments

SMARTSHOPBELEID AMSTERDAMSE BINNENSTAD (POSTCODE 1012)

Naar aanleiding van een aantal gesprekken met ambtenaren van de gemeente Amsterdam en van het stadsdeel Centrum is duidelijk geworden dat zich de nodige vooroordelen en onduidelijkheden voordoen ten aanzien van de activiteiten van smartshops in Amsterdam. Ook is gebleken dat er een belangrijke misvatting bestaat over de aard van de producten en de verkoop ervan in smartshops.

Het is van belang in herinnering te brengen dat uitgangspunt van de smartshopbranche altijd is geweest de legale verkoop van psychoactieve middelen. Smartshops zijn vanaf het midden van de jaren negentig begonnen hun deuren te openen en sinds die tijd heeft de overheid met grote regelmaat ingegrepen door middel van verbodsbepalingen van allerlei producten waardoor het assortiment steeds verder werd ingeperkt en smartshops noodgedwongen hun assortiment hebben uitgebreid tot allerlei andere producten zoals lifestyle producten en souvenirs. Het meest bekende verbod is het paddoverbod geweest uit 2008 dat voor de branche bijna de doodsteek was. Inmiddels hebben de truffels (sclerotia) de plaats van de paddo grotendeels ingenomen.

Binnen de Amsterdamse overheid wordt echter kennelijk anders gedacht omdat binnen het raamwerk van het 1012-postcodegebied en de opwaardering ervan smartshops thans als criminogeen worden omschreven. Als gevolg van deze kwalificatie geldt er thans een ‘uitsterfbeleid’ in het 1012-postcodegebied. Het hoeft geen betoog dat een dergelijke onterechte toedichting zeer stigmatiserend werkt. Bovendien wordt de suggestie gewekt dat de smartshopbranche chanteerbaar zou zijn voor de criminele wereld terwijl de branche volledig legaal is en er alles aan doet die status in stand te houden.

Een belangrijke landelijke functie van de smartshops is dat zij een effectieve buffer vormen en een effectief wapen zijn tegen een ongebreidelde groei van productie, (straat)handel en illegale verkoop van allerlei illegale psychoactieve en hallucinogene middelen die dikwijls van duistere herkomst zijn. Op de illegale markt wordt nauwelijks of geen informatie verstrekt over de werking van de verschillende producten en de druk is groot om steeds zwaardere en gevaarlijker producten te verkopen waaronder tal van zogenaamde ‘designer drugs’. De kwalificatie van criminogeen is niet alleen misleidend en ongegrond maar wezenlijk in tegenspraak met waar de hele branche voor staat: de legale productie en verkoop van legale psychoactieve middelen.

Ondanks de grote aantrekkingskracht van Amsterdam op een jong en Europees toeristenpubliek die juist naar Amsterdam komen vanwege een relatief liberaal drugsbeleid, heeft de illegale verkoop van middelen nog steeds geen ongebreidelde vlucht genomen. Dit komt met name ook door de mogelijkheid om in smartshops op verantwoorde en legale wijze psychoactieve middelen te kopen met informatievoorziening en stabiele kwaliteit. Wanneer de handhaving in de binnenstad gaat leiden tot het sluiten van een groot deel van de thans actieve verkooppunten, terwijl de vraag groot blijft, is het vrijwel zeker dat de straathandel en andere vormen van illegale verkoop aanzienlijk zullen toenemen met alle gevolgen van dien. Als er iets letterlijk criminogeen is, dan is het wel een dergelijk beleid dat ruim baan geeft aan illegale en criminele activiteiten door de bestaande buffers weg te nemen.

Voor zover het stadsdeel tot ‘handhaving’ wil overgaan is het enige middel dat het Stadsdeel op dit moment ten dienste staat het bestemmingsplan 2003 voor het 1012-postcodegebied. Het nieuwe bestemmingsplan (2012) neemt de goedgekeurde locaties van het 2003 bestemmingsplan over waarbij de locaties van de smartshops die hun bedrijf hebben beëindigd in het kader van het uitsterfbeleid van het nieuwe bestemmingsplan zijn verwijderd. Zo is er voor de smartshopbranche in feite geen verschil tussen het bestemmingsplan-2012 en dat van 2003. Handhaving op basis van beide bestemmingsplannen betekent de sluiting van ongeveer vijf reguliere smartshops en van enige tientallen verkooppunten. Binnen het postcodegebied blijven dan nog ten hoogste acht ‘goedgekeurde’ locaties voor smartshops over. De vier of vijf reguliere smartshops die op een niet door de bestemmingsplannen gedekte locatie zijn gevestigd wordt in één klap en zonder enige vergoeding de nering ontnomen. De investeringen die gedaan zijn moeten geheel worden afgeschreven. De ondernemer zal deze klap niet te boven komen met alle gevolgen van dien. Voor de – naar schatting – enkele tientallen verkooppunten is de situatie meer genuanceerd en minder dramatisch omdat de meeste verkooppunten de verkoop van psychoactieve middelen als een bijverdienste beschouwen en kunnen terugvallen op hun reguliere assortiment.

Een verder punt van overweging is dat sinds 2003 NIET handhavend is opgetreden zodat de gemeentelijke overheid in ieder geval het verwijt treft van ‘opgewekte schijn’: de schijn is opgewekt dat het bestemmingsplan 2003 weliswaar gold maar dat er gedoogd werd. Tegelijkertijd ontbreekt ieder wettelijk kader aan het begrip ‘smartshop’ en is het lang niet zeker dat handhaving een rechterlijke toetsing ongeschonden zal doorstaan.

Het is ons duidelijk geworden dat er ‘veel werk aan de winkel is’ om de hele smartshopbranche beter op de kaart te zetten. Fnuikend is dat smartshops als criminogeen worden beschouwd met alle gevolgen van dien (o.a. onverkoopbaarheid, vanwege het uitsterfbeleid, van de winkel waarin dikwijls jarenlang is geïnvesteerd). Om tot serieus overleg te kunnen komen dient deze horde van criminogeen in de allereerste plaats te worden genomen, inclusief het verlaten van het standpunt van een uitsterfbeleid. Als het bestemmingsplan-2012 ongewijzigd doorgaat zal een ingrijpende kaalslag van het aantal smartshops in de binnenstad het gevolg zijn met het algehele verlies van nering voor de betrokken smartshophouders die op een locatie zijn gevestigd die niet door het bestemmingsplan wordt gedekt en tevens het aanmerkelijke verlies van bufferwerking waardoor de echte criminogene activiteiten van straathandel en andere vergelijkbare vormen in de hand worden gewerkt. Met maximaal acht overgebleven smartshops in het betrokken gebied is het uitsterfbeleid sowieso al een wassen neus behalve voor de betrokken ondernemers zelf. Het criminogene effect van de maatregelen zal dan in al zijn rauwheid naar buiten komen. Dit is het tegenovergestelde van wat wordt beoogd.

Reguleren is aanzienlijk effectiever dan verbieden.

Het bestuur
26 mei 2012

©2017 VLOS